Demir Metabolizması
Bu video dersi, demir elementinin vücuttaki homeostatik dengesini, duodenumdan emilim süreçlerini, hücresel transport proteinlerini ve ilişkili regülasyon sistemlerini ele almaktadır.
47 dk
Son güncelleme: Ağustos 2026
Türkçe
Ders Hakkında
Bu
video dersi, demir elementinin vücuttaki homeostatik dengesini, duodenumdan
emilim süreçlerini, hücresel transport proteinlerini ve ilişkili regülasyon
sistemlerini ele almaktadır. Ders
kapsamında demirin oksijen taşınması ve depolanmasındaki rolleri (hemoglobin,
miyoglobin) referans alınarak, emilimin gerçekleştirildiği başlıca hücreler
olan duodenal enterositlerin yapısal rolleri incelenmektedir. Diyetle
alınan artı 3 değerlikli demirin emilebilmesi için artı 2 değerlikli demire
indirgenmesi gerekliliği ve bu süreci yöneten duodenal sitokrom b (Dcytb)
enzimi detaylandırılmaktadır. İndirgenmiş demiri apikal membrandan içeri alan DMT1
(divalan metal taşıyıcı 1) proteini ile demirin hücre dışına salınmasını
sağlayan tek bazal kapı olan ferroportin taşıyıcısı açıklanmaktadır.
Ferroportinden çıkan demirin transferrine bağlanabilmesi için tekrar ferrik
formuna (artı 3) yükseltilmesini sağlayan bakırlı bir ferrooksidaz olan hefastin
enzimi detaylandırılmaktadır. Son olarak, karaciğerden salgılanıp ferroportini
yıkarak demir emilimini azaltan ana hormon hepsidin, hepsidin sentezini
uyaran HFE / BMP6 / SMAD sinyal yolağı, hücresel demir sensörü olan IRP
/ IRE (demir yanıt elemanı) sistemi ve antibakteriyel etkili laktoferrin
glikoproteini çözümlenmektedir.
Bölümler
10 bölüm · 47 dk- Demirin biyolojik önemini ve temel fonksiyonlarını açıklar. 00:00 – 03:10
- Vücut demir havuzlarını ve günlük demir döngüsünü tanımlar. 03:10 – 06:45
- Hem ve non-hem demir emilimini karşılaştırır. 06:45 – 09:27
- Duodenal demir emiliminde DMT1, DcytB, HCP-1, ferroportin ve hephaestin rollerini açıklar. 09:27 – 14:04
- Demir emilimini artıran ve azaltan faktörleri sıralar. 14:04 – 20:19
- Transferrin ve transferrin reseptörünün hücrelere demir taşınmasındaki rolünü açıklar. 20:19 – 22:24
- Ferritin ve hemosiderinin demir depolanmasındaki önemini belirtir. 22:24 – 28:12
- Hepsidin-ferroportin ekseninin sistemik demir metabolizmasına etkilerini açıklar. 28:12 – 31:54
- IRP/IRE sisteminin hücresel demir dengesindeki rolünü açıklar. 31:54 – 36:08
- Demir eksikliği, inflamasyon, hipoksi, hemokromatozis ve demir yüklenmesi durumlarını biyokimyasal mekanizmalarla ilişkilendirir. 36:08 – 47:29
Eğitmen
Prof. Dr. Dildar Konukoğlu
106 ders